دەقی وتەكانی هاوڕێ عەبدوڵڵا موهتەدی لە زانكۆی جۆرج واشنگتۆن

وەرگێڕانی: ئاسۆی رۆژ

من وەك پێشمەرگەیەكی كۆن لێرەدا هەوڵم ئەوەیە دەربارەی ئێران و ئەو كارانەی لەم سەردەمەدا ئەبێ ئەنجامی بدەین قسە بكەم. دەمهەوێت سەرنجتان بۆ خاڵێك رابكێشم، رەنگە بۆ هەندێ كەس یەكەمجار بێت گوێیان لێی دەبێت و لە نزیكەوە ئاشنایان لەگەڵ ئەو باسەدا نەبێت.
ئەو كاتەی ساڵی ١٩٧٩ كە شۆڕشی ئێران روویدا، لە كوردستانیش وەك هەموو شوێنێكی ئێران ئەو شۆڕشە كرا، بەڵام لە كوردستان و لە بەشی زۆری كوردستان هیچكات شۆڕشی ئیسلامی رووینەدا. ئەمە راستییەكە كوردەكان لەو بزووتنەوە گەورەیەدا كە لەو سەردەمە روویدا بەشداریان كرد و بە ئاواتی ئەوەی بە دیمۆكراسی و ئازادی و ژیانێكی باشتر بگەن بەشداریان لەو بزووتنەوەیە كرد. بەم شێوەیە بەشداری كردنی خۆیان لەو بزووتنەوەیە شی دەكردەوەو پاساویان بۆ دەهێنایەوە. بەشداریكردنێك كە زۆر بەجۆشیش بوو. بەڵام بەمەشەوە هەر لە هەنگاوەكانی یەكەمەوە دیار بوو كە ڕێگایەكی جیاواز و مێتۆدێكی جیاواز لەو رێگاو مێتۆدی كە  دواتر پێی وترا كۆماری ئیسلامی و لە تاران و زۆربەی شارەكانی ئێران لە ئارادا بوو گرتە بەر. بزووتنەوەی كوردستان بزووتنەوەیەك نەبوو ئایەتوڵلاكان رێبەری بكەن. كەس سینەماكانی ئاگرت نەدەدا، كەس خانووی بەهاییەكانو  سەرمایە و دووكانەكانی ئەوانی ئاگرت نەدەدا. كەس ژنانی بە زۆر ناچار نەدەكرد لەچكە بكەن و بەزۆر رووسەری نەدەكردە سەریان. بە پێچەوانەوە ئێمە سەردەمێكی درەوشاوەیە لە كوردستان لە بەشداری كردنی ژنان لە چالاكییە كۆمەڵایەتی و سیاسییەكاندا. ئازادی رادەربڕین لە كوردستان سنووردار نەكرایەوە. لە راستییدا لە ماوەی ئەو چەند مانگەدا كە كمەتر لە یەك ساڵ بوو و تا ئەو كاتەی كە لە ٢٨ ی گەلاوێژی ١٣٥٨ (١٩٧٩) خومەینی فەرمانی جەهادی بۆ كوردستان دەكرد و هێرش كرایە سەر كوردستان، لە ماوەیەكی هەشت بۆ دەمانگەدا كە یەكێك بوو لە سەردەمە زێڕینەكانی گەشەی سیاسی و كۆمەڵایەتی و كەلتووری كە كوردستان پێیدا تێدەپەڕی، خۆم لە بیرمە بەهەزاران كەس لە شوێنە جۆراوخۆرەكانی ئێرانەوە دەهاتنە سنە و شارەكانیتری كوردستان بۆ ئەوەی بە چاوی خۆیان بیبینن كە لەكوردستان چی روودەدات و خەڵك لە چ دۆخێكدا دەژین و ئەو كاتەی لە هاویەی ١٣٥٨ (١٩٧٩) خومەینی فەرمانی جەهادی بۆ سەر كوردستان دەركرد، كە لە راستییدا هیچ پاساوێك بۆ ئەم كارەی نەبوو ، هیچ بیانوویەك نەبوو بۆ ئەوەی خومەینی وەها فەرمانێك دەربكات، لەبەر ئەوەی نەئەوە بوو كوشت و كوشتار كرابێت، خیانەت كرابێت یان تاڵان و بڕۆ كرابوو، هیچ كام لەمانە نەكرابوو، كوردستان نموونەو سەرچەشنێكی جیاوازی خستبوە روو، تەنها تاوانی كوردستان ئەوە بوو ئەو دواكەوتوویە تاریك و دیكتاتۆرییە رەشەی كە دواتر بە سەر ئێراندا زاڵ بوو لە كوردستان نەبوو.
دوو حیزبی سەرەكی لە كوردستان بوونیان هەبوو و ئێستاش هەن، واتە كۆمەڵە و حیزبی دیمۆكرات، سەرەڕای هەموو جیاوازییە فیكری و سیاسییەكانیان، بەڵام هەردووكیان لائیك و سێكۆلار بوون و هەن. هەرچەن ئەمڕۆكە  ئێوە رەسم و فۆتۆی كچانی پێشمەرگە لە كوردستانی سووریە و شوێنەكانتر دەبینن، بەڵام بۆیەكم جار لە كوردستانی ئێران و لە ناو ریزەكانی كۆمەڵەدا، واتە ئەو حیزبەی من ئەمڕۆ بە ئێوەی دەناسێنم ژنان بوون بە پێشمەرگە و چەكیان كردە شان و بۆ یەكەمجار كچانی كورد ئازادانە توانیان پەیوەست بن بە ڕیزی پێشمەرگەوەو ئەمە وەستانەوەیەكی گەورە بوو دژ بە نۆرمی باو. بەتایبەت ٣٥-٤٠ ساڵ لەوە پێش ئەو كاتەی كچانی كورد بە بێ لەچكە و حیجاب دەچوونە مزگەوتەكان ، لە مێحراب و مینبەری مزگەوتەكانەوە بوو كە پیرە پیاوانی ناوچە كورد نشینەكانیان دەكرد بە بەردەنگی خۆیان و روو بە پیاوە بەساڵاچووەكان قسەیان دەكرد. ئەو دەمە پێگەی ژن كە بەختەوەرانە بە درێژایی مێژوو و بە پێی نەریت، لە كوردستان پێگەیەكی نزم نەبوو بەرزتر بۆوە.
با وا بڵێم، ئەو كاتانەی هەموو ئەم دیاردانە روویان دەدا، من خۆم لەو كەسانە بووم كە ئەو كاتەی ماڵ و حاڵی بەهاییەكانیان لە شارەكانیتری ئێران و بە تایبەت لە ئازەربایجان كە هاوسنووری ئێمە بوو ئاگر دەدا و بەهاییەكان لە ترسی گیانیان ماڵ و حاڵی خۆیان جێ دەهێشت لە میتینگ و كۆبوونەوە گشتییەكاندا دەمگوت دەبیت باوەشمان ئاوەڵا بێت بۆ بەهاییەكان و بیانگرینە خۆمان.

لە كوردستان سەری كەسیان نەبڕی، تاوانی كوردستان ئەو جیاوازییە كەلتوورییە بوو كە لەگەڵ كۆماری ئیسلامی هەمانبوو، ئەم تاوانە لە ماوەی ئەم ٤٠ ساڵەدا قەتڵی عام كراو زۆربەی جارەكانیش تەنها مایەوە، لە ماوەی ئەم ٤٠ ساڵەدا زۆرجار كەوتە بەر ڕقی دوژمن و دۆستانیش كەمتەرخەم بوون بەرامبەر ئەوەی روودەدا لە كوردستان، بەگومانەوە لە ڕووداوەكانیان ڕوانی. من لام وایە لە داهاتوودا كوردستان بۆ رزگاری ئێران هەمان ئەو دەورە دەگێڕێت كە ئازەربایجان لە بزووتنەوەی مەشرووتەدا گێڕای.
لە بەفرانباری ساڵی رابردووەوە، ئێران چۆتە قۆناغێكی نوێوە و وەرچەرخانێكی گەورەی بەخۆیەوە بینیوە. ئەركی هەموومانە، هەموومان، نەك تەنها ئەوانەی لێرە ئامادەن، لە بەر ئەوەی بەشێكی زۆری ئۆپۆزیسیۆنی دەرەوەی وڵات كە جێگای متمانەن لە دەرەوەی كۆبوونەوەن و من وەك خۆم هەموو هەوڵم ئەوەیە كە یەكگرتوویەكی گەورەتر دروست بێت لە نێوان سەرچەم ئۆپۆزیسیۆنی دیمۆكراسیخوازدا. بەڵام ئەركی سەرشانی هەموومانە بە یەكیەتییەكی گەورە، بە هەر مێكانیزمێك كە بەباش دەزانرێت، بە دروست و لۆژیكی دەزانرێت، سەرئەنجام بە یەكیەتی و هاوپەیمانییەكی گەورە بگەین.
وەك هەموان دەزانن و لە كەس شاراوە نییە، من و ئەو حیزبەی كە نوێنەرایەتی دەكەم و ئەو بزووتنەوەیەی كە لە كوردستان نوێنەرایەتی دەكەین، خوازیاری ئێرانێكی ئازاد، دیمۆكراتیك، سێكۆلار و فرەچەشن پەسەند و فێدڕالین، كە لەودا وێڕای پاراستنی یەكیەتی ئێران، سەرجەم بەشەكانی ئەم كۆمەڵگا، سەرجەم نەتەوەكان بتوانن مافەكانیان پاڕێزراو بێت، ئەو مافانەی كە من لام وایە دەبێت لە یاسای دواڕۆژی ئێراندا جێگیر كرابێتن و  سەرجەم نەتەوەكانی ئێران دڵنیا بن كە مافەكانیان دەپاڕێزرێت. بەم شێوەیە نەتەوەكانی ئێران دەتوانن بەشداری پرۆسەی سیاسی بن لە ئێران، بە وەها بەشدارییەكی بەكۆمەڵ، ئێمە دەبێت داهاتووی ئێران دیاری بكەین و بەڕێوەی بەرین. دەبێت نەوەی دواتری ئێران دڵنیا بكەینەوە كە ئیتر جگە لەوەی بۆ تاهەتایە لە شەڕی ئەو شەیتانانەی كە ئێستای ئێران بەڕێوە دەبەن رزگاریان دەبێت، بەڵكوو ئیتر بەهیچ شێوەیەك چارەنووسێكی وەهایان لەبەردەمدا نابێت و دووبارە نابێتەوە بۆیان.

ئه‌م بابه‌ته 223 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌

PM:04:56:11/06/2018


زۆرترین خوێندراو