پاش 38 ساڵ دیكتاتوری لە ئێران


رەفێق حوسەین پەناهی



38پێش لە 22ی رێبەنداندا گەلانی ئێران بە مەبەستی گەیشتن بە ئاوات و خەونی لەمێژینەیان واتە رزگاری لە چنگی دیكتاتورییەت و گەیشتن بە ژیانێكی پڕ لەسەروەری، بۆ درووستكردنی حكوومەتێكی دێمۆكرات و دادپەروەر، دەستیان بە شۆڕش كرد، ئەو شۆڕشە بەرهەم و ئاكامی ناڕەزایەتی و پەرەسەندنی جم و جۆڵی ئیعترازیی گەلانی زۆڵملێكراو و حەق پاماڵكراو لەلایەن رژیمی پاشایەتییەوە بوو، خەڵكی راپەڕیوی ئێران بەهاتنەمەیدان و هاتنەسەر شەقام تەنگیان بە دیكتاتورێك و سەرجەم دامودەزگاکانی هەڵچنی كە بنچنەی دەیان ساڵەی هەبوو لە داپڵۆسان و زۆڵم و زۆردا .

ناڕەزایەتیكی بەرین لەلایەن كۆمەڵگای ئێران بەگشتی و گەلانی چەوساوە و ماف خوراو بەتایبەتی لە دژی شا، نەبوونی ئاگایی و ئەزموونی سیاسیی پێویستی كۆمەڵانی خەڵك، كاڵ و كرچی رێكخراوە سیاسیەكان، بەتایبەتی كەم ئەزموونی هێزە ئازادیخوازە و چەپەكانی ئێران و نا یەكگرتویی بەرەی غەیرە مەزهەبییەكان لەلایەك و بەشێكی بەرچاوی خەڵك و بەشێكیش لە حیزبە سیاسییەكان كە كەوتنە داوی رۆحانیونی ئێرانی و كەوتنە ژێر كاریگەری دروشمی مەزهەبییەكان لەلایەكی دیكەوە، دەرفەتی خۆڵقاند بۆ ئەوی مەلاكان بە كەڵكوەرگرتن لە ئیحساساتی مەزهەبی خەڵك و فریودانی هەندێك لایەنی سیاسی، شۆڕشی گەلانی ئێرانیان بە نێوی خۆیان تاپۆكرد

.

سوورابوونی مەوجی شۆڕشێكی خەڵكی و بەدەستەوەگرتنی دەسەڵات لەلایەن رژیمێكی مەزهەبی و دیكتاتورەوە كارەسات و ماڵوێرانیەک بوو كە تا ئێستاش لە جەنایات و كوشتن و بڕین و سەركوتی كۆمەڵگای ئێرانی بەردەوامە، لە پاڵ گەلانی دیكەی ئێراندا گەلی كورد چ كۆمەڵگا بە گشتی و چ لایەنە سیاسییەكانی كورد دەور و ڕۆڵێكی كاریگەریان هەبوو لە راپەرین و شۆڕش و لەئەنجامدا لە رۆخانی رژیمی پاشایەتیدا; كورد بۆیە بەشداری شۆڕشی لە دژی رژیمی پاشایەتیدا كرد تا رزگاری بێت لەو هەموو تاوان و كوشتن و بڕین و قەڵاچۆكردنەی كە لە دژی كورد لە لایەن رژیمی پاشایەتی و بەتایبەتی دامودەزگای ساواك و هێزە سەركوتكەرەكانیەوە كرابوو، ئامانجی كورد لە بەشداریی خۆپیشاندان و شۆڕشدا جگە لەمانە ئەوە بوو كە خۆی دەسەڵاتی خۆی بەڕێیەوە ببات و چارەنووسی خۆی بە دەستی خۆی دیاری بكات و بە ئازادی و مافی خۆی بگات لە ژێر سێبەری دادپەروەر و ئازادی و دێمۆكراسی كە لەسەردەستی هێزە كوردیەکان لەوانە كۆمەڵە و ئەحزابی دیكە بێتە ئاراوە. بەڵام بەداخەوە هەموو ئاوات و ئارەزووەكانی گەلانی ئێران و ئازادیخوازان و بەتایبەتی گەلی كورد زۆری نەخایاند بە ساوایی لەباربرا بەهاتنەسەركاری كۆماری ئیسلامی و گرتنەدەستی دەسەڵات لەلایەن دواكەوتووترین ئینسانەكانی سەردەم، نەك هەر هیچ مافێك نەدرا بە گەلان بەڵكوو بەنێوی دژەشۆڕش شەڕیان بە كوردستان فرۆشت و دەستیانكرد بە ئاژاوەنانەوە و تەحریككردنی كۆمەڵانی خەڵكی ئێران دژی خەڵكی كوردستان و هێزە ئازادیخوازەكانی.


لە مێژوودا یەكجار خەڵكی كوردستان بەچاوی خۆیان تامی ئازادی و دادپەروەری و راحەتیان چێشت بە بوونی حكوومەتێكی خۆبەڕێوەبەر لەلایەن هێزەكانی كوردستانەوە، كورد قەت شەڕخواز نەبوو، كورستان دژی هەڵگیرسانی شەڕ و ئاژاوە بوو. لێرەدا ڕۆڵی هێزە كوردییەكان و لەوانە كۆمەڵە كە بۆ خۆی هێزێكی جێ متمانەتر و خوشەویستر و دادپەروەرتر و ئازادیخۆازتر بوو، لە سەرەوەی هەموویانەوە دیاربوو دژی ئەوەی شەڕ ڕوو نەدات و هەموو هەوڵی خۆی خستەگەڕ بۆئەوەی كوردستان نەبێتە مەیدانێك بۆ چاوترسێنكردنی سەرجەم ئازادیخۆازانی دیكەی ئێران كە ئامانجی رژیمش هەر ئەوە بوو. بەڵام هیچ هەوڵێك ئاكامی نەبوو و لەکۆتاییدا خومەینی، رابەری كۆماری ئیسلامی، فەرمانی جیهادی دژی كوردستان دەركرد، رژیمی تازە شەڕێكی نابەرابەر و خوێناوی بەسەر خەڵكی كوردستاندا سەپاند و كۆمەڵە و ئەحزابی دیكەی كوردستانی بەدژە شۆڕش ناساند، كە لەبەرامبەردا هێزە كوردییەكان دەستیان دایە چەك و بۆ دیفاع لە بوون و مانەوەی بەها ئیسانییەكان و پاراستنی كەرامەتی ئینسانی و پارێزگاری لە دەسكەوتگەلێك كە بەدەستهاتبوون لەبەرامبەر ئەم رژیمەدا وەستانەوە. بەداخەوە كورد لەم بەربەرەكانییەدا تەنیا مایەوە، تەنانەت لەلایەن ئازادیخوازانی ئێرانی و كۆمەڵگای ئێرانیشەوە ئەو كات بە جودایخواز و عاملی بێگانە دەناسرا و زۆرێك لە گەنجانی ئێرانی لەژێر كاریگەریی ئەم بووچوونانەدا هاتنە كوردستان و دژی گەلی كورد شەڕیان كرد.


ئێستا پاش 38 ساڵ دەسەڵاتداری كۆماری ئیسلامی لە ئێراندا، بەرهەمی ئەو شەڕەی كە بۆ ئەم رژیمە كرا و پاڵپشتی ئەم رژیمە لەلایەن زۆرێك لە خەڵكی ئێرانەوە كامە قازانج و كامە ئاوەدانی و كامە ژیانی باش و کام دەسكەوتی هەبووە بۆ ئێران؟

بەربڵاوتربوونی سەركوت و توندووتیژی، بەرتەسكردنەوەی دووئەوەندەی ئازادییە سیاسی و مافە مەدەنییەكان، درێژەدان بە پێشێلكاری مافەكانی ئینسانەكان، هەڵكشانی ئاماری ئیعدامەكان، هەڵاواردنی ڕەگەزی، ئیتنیكی و مەزهەبی و سەرجەم چین و توێژەكانی ناو كۆمەڵگای ئێرانی لەوانە: ژنان كە هەڵاواردن لە دژیان بەیاساییكراوە و سەرجەم دامودەزگاكانی نیزامی كۆماری ئیسلامی رۆژانە سوكایەتی بە ژنان دەكەن. دزی و گەندەڵی لەهەموو ئاستەكانی دەسەڵاتدا، لە ئێرانێكی دەوڵەمەندی خاوەن نەوت و گاز و دەیان مەنابعی ژێر زەوینیدا، هەزاران هاونیشتمانی ئەو وڵاتە بێ ماڵن و گۆڕستانەكان بووەتە جێگای ژیانیان، رێژەی هەژاری و ئیعتیاد سنوورەکانیان تێپەڕاندووە، قەراخنشینی بەرۆكی بە شارە گەورەكان گرتووە، بێكاری و نەبوونی ئاسایش، نەبوونی ئەمنییەت، نەبوونی زەمانەتێك بۆ ئایندەی منداڵ، نەبوونی سیستەمی پەروەردەی درووست، و دەیان و سەددان بەڵای دیكەی كۆمەڵایەتی لەگەڵ ژیانی رۆژانەی كۆمەڵگادا دەستوپەنجە نەرمدەكات.

لەپەنای ئەمانەشدا لە نیزامی مەزهەبی_دیكتاتوریی كۆماری ئیسلامیدا، سیاسەتی سەركوت و هەڵاواردن دژی نەتەوەكان نەك هەر بوونی هەیە بەڵكوو رۆژە لەگەڵ رۆژ لە پەرەسەندندایە، لە ئێراندا نەتەوەكان كە لەڕۆانگەی كۆماری ئیسلامیەوە بە ئەقوام دەناسێنرێت، تەنانەت مافی ئەقوامیش كە بەشێك لەو مافانەش لە یاسای بنەڕەتی كۆماری ئیسلامیشدا هاتووە، نادرێ و پێشێلدەكرێت. ئەمە لەحاڵێكدا ئەگەر داوای مافی خوت بكەیت وەكوو كوردێك یان وەكوو نەتەوەیەك دەبینین رۆژانە دەیان لاوی كورد بە تۆمەتی جودای خوازی و دژە مەزهەبی و دەیان جۆر تۆمەتی دیكە لە زیندانەكان و دەیانیش رۆژانە ئیعدام دەكرێن.


كۆماری ئیسلامی بە گرتنەبەری سیاسەتی ئاژاوەنانەوە لە ناوچەكە و پاڵپشتی لە هێزە توندڕەو و هێزە تروریستەكان لە ناوچەكە ساڵانە سەدان میلیارد بووجەی خەڵكی ئێران بەهەدەردەدات، بە بڕینەوەی بوجەگەلێكی خەیاڵی بۆ سوپای پاسداران و هێزە نیزامی و ئەمنییەتیەكان، كە ئەركیان پاراستنی بەرژەوەندیەكانی دەسەڵاتێكی فاشیست و دیكتاتورە، دژی بە قەولی خۆیان نەیاران و دژبەرانی شۆڕش بوەستێنەوە. مێژووی هەڵسووكەوتی ئەم دامودەزگا دیكتاتۆر و فاشیلانەی كۆماری ئیسلامی، كارنامەیەكیان بۆ مێژوو تۆماركردووە كە شەرمە بۆ هەر تاكێكی ئێران كە شانازی بە مێژوویی وڵاتەكەیەوە بكات، كارنامەیەك كە پاش 38 ساڵ هێندە ڕەشە كە لەنێوخۆی دەسەڵاتی كۆماری ئیسلامیشدا لە ساڵانی رابردوودا بینیمان كە خۆیانی لێ بە خاوەن ناكەن و هەڵدەوەرن لەم دەسەڵاتە.

پاش زیاتر لە سێ دەیە، ئەگەر چاوێكی خێرا بەسەر مەشروعییەتی ئەم دەسەڵاتەدا بخشێنین دەبینین پاش ئەو ماڵوێرانی و كوشتن و بڕین و جەنایەتانەی كۆماری ئیسلامی دەرحەق بە نەتەوەی كورد و ئازادیخۆازانی ئێرانی كردی، ئێستا هەڵوەرین لە كۆماری ئیسلامی و راكردن لەم دەسەڵاتە و ناڕەزایەتی دژی كۆماری ئیسلامی سەرتاسەری بووەتەوە و خەڵك تێگەیشتوون لە ماهیەتی ئەم حكوومەتە، هەربۆیە كێشە و ململانێی نێو باڵەكانی رژیم و ناڕەزایەتیەكانی كۆمەڵگای ئێرانی بەم دەسەڵاتە و قەبۆڵنەكردنی كۆماری ئیسلامی لەلایەن مەجامعی نێونەتەوەییەوە مەشروعییەتی تەواووی ئەم دەسەڵاتە دیكتاتۆرەی بردووەتە ژێرپرسیار، بەكورتی كۆماری ئیسلامی لەنێوخۆیدا تووشی ململانێی باڵەكان و قەیرانی ڕەوایەتیی هاتووە، زیاتر لەهەموو كات لەزۆك بووە، لەم كاتەدایە دەبێ جارێكتر ئەو راستییە بخەینەوە بەرچاو كە گەلانی ئێران و بەگشتی كۆمەڵگای ئێران بە خەباتی هاوبەش هەر وەكوو چلۆن دژی رژیمی پاشایەتی ڕاپەڕین، دەبێت دژی ئەم رژیمە هەستن و جارێكیتر بە خەباتی یەكگرتووانە هەوڵ بۆ نەمانی دیكتاتورێك بدەن.


رووخانی رژیمی كۆماری ئیسلامی تەنیا بە خەباتی هاوبەش و بەردەوامی سەرجەم چین و توێژەكانی كۆمەڵگای ئێران دەكرێ، كۆمەڵگای ئێران پاش 38 ساڵ ماهییەتی ئەم دەسەڵاتەیان بۆ دەركەوتووە، لەهەمانكاتیشدا ئەگەرچی هێشتا كاری دەوێ و ماوە بەتەواوەتی كۆمەڵگای ئێرانی دان بەو ڕەوایەتییەی خەباتی بەردەوامی زیاتر لە سێ دەییەی گەلی كورددا بنێن. بەڵام حاشاهەڵنەگرە كە دەسەڵات نەك هەر بۆ كورد بەڵكوو بۆ گەلانی دیكەی ئێران و بەگشتی بۆ كۆمەڵگای ئێران هیچ دەستكەوتێكی نەبووە و رۆژ لەگەڵ رۆژ ئەم راستییە زیاتر دەردەكەوێت. رژیمی كۆماری ئیسلامیش تا هاتووە لەهەموو روویكەوە لاوازبووە و هەم خەڵكی ئێران و هەم كۆمەڵگای نێونەتەوەیش لەسەر ئەو باوەڕەن كە مانەوەی ئەم رژیمە زەرەرە بۆ جیهان. كەوابوو، كاتی ئەوە هاتووە كورد لە پێشدا ماڵی خۆی رێكبخات و خەباتی خۆی چڕوپڕتر بكات، سەرجەم وزە و تواناكانی بخاتەوەسەر یەك چ لەنێوخۆی وڵات و چ لە دەرەوە، بەدرووستكردنی بەرەیەكی كوردستانی و بە یەكگرتوویی هەوڵبدات لەگەڵ گەلانی ئێران بەگشتی و سەرجەم چین و توێژە ئازادیخۆاز و دێمۆكراتەكانی ئێران بە خەباتی هاوبەش پاشەكشە بەم رژیمە دیكتاتورە بكرێ .


ئه‌م بابه‌ته 537 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌

AM:02:34:10/02/2017


زۆرترین خوێندراو