ئەبوبەکر مودەرسی
له‌ سه‌مفۆنیای نێونه‌ته‌وه‌یی بۆ سوێندخواردن به‌ یه‌کگرتوویی خاکی عێراق، ده‌نگی ئێران له‌هه‌مووان به‌رزتره‌، به‌ڵام به‌کرده‌وه‌ " />

به‌سیجی عێراقی (حه‌شدی شه‌عبی) ئێران خۆی بۆ دوای داعش ئاماده‌ ده‌کا




ئەبوبەکر مودەرسی

له‌ سه‌مفۆنیای نێونه‌ته‌وه‌یی بۆ سوێندخواردن به‌ یه‌کگرتوویی خاکی عێراق، ده‌نگی ئێران له‌هه‌مووان به‌رزتره‌، به‌ڵام به‌کرده‌وه‌ به‌خاترجه‌مێکی زۆره‌وه‌ ده‌توانین بڵێین به‌پێچه‌وانەی‌ سوندخواردنه‌کانی و تا ئه‌و جێگایه‌ی قسه‌ له‌سه‌ر کاریگه‌ری ده‌وڵه‌تانه‌ له‌سه‌ر ئاراسته‌ی دۆخی سیاسیی هه‌نووکه‌ له‌ عێراقدا، ده‌وری له‌هه‌ر ده‌وڵه‌تێکی دیکه‌ له‌ بردنی عێراق به‌ره‌و ئاراسته‌ی دارمان و لێک ترازان زۆرتر بۆوه‌‌. هه‌ڵبه‌ت ئه‌گه‌ر بمانه‌وه‌ێ تاوتۆیه‌کی هه‌مه‌لایه‌نه‌ی دۆخی ئێستای عێراق بکه‌ین و به‌تایبه‌ت ڕه‌هه‌نده‌ مێژووییه‌کان بخه‌ینه‌ به‌رباس و لێکۆڵینه‌وەوە،‌ فاکتۆره‌ مێژووییه‌کان وه‌ک لێکترازانی ئیمپراتۆریه‌تی عوسمانی و سنووربه‌ندیه‌کانی ناوچه‌که‌ به‌ده‌ست براوه‌کانی جەنگی جیهانیی یه‌که‌م و هتد، زۆر فاکتۆری دیکه‌ش هه‌یه‌ که‌ ده‌ور ده‌گێرن، به‌ڵام مه‌به‌ستی ئه‌م وتاره‌ ئه‌وه‌ نیه‌. لێره‌دا باسی ئێران و ده‌ور و نه‌قشی کۆماری ئیسلامیه‌ له‌دۆخی ئێستای ناوچه‌که‌ و به‌تایبه‌ت عێڕاق و سوریەدا‌. به‌پێچه‌وانه‌ی زۆر چاودێری سیاسی، ده‌وری ئێران له‌ تایفیکردنی موزایکی سیاسی عێراق ته‌نیا بۆ دوای ڕووخاندنی ڕژیمی سه‌دام حوسێن و دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تی شیعه‌ ناگه‌ڕێته‌وه‌.

هه‌ر دوابه‌دوای هاتنه‌سه‌رکاری کۆماری ئیسلامی و دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تی شیعه‌ له‌ساڵی ١٩٧٩ی زاینیدا، کۆمه‌ڵگای شیعه‌ی عێراق یه‌که‌مین ئامانجی هه‌نارده‌کردنی شۆڕشی ئیسلامی ئێران بوون. بزووتنه‌وه‌یه‌کی شیعی هه‌میشه‌ له‌عێراق بوونی هه‌بۆوه‌ به‌ڵام ئه‌وه‌ دوای هاتنه‌سه‌رکاری ده‌سه‌ڵاتی شیعه‌ له‌ئێران بوو که‌ بۆ یه‌که‌مین جار هه‌وڵێکی بنه‌ڕه‌تی بۆ بەتایفیکردنی خه‌بات له‌دژی سه‌دام حوسێن به‌ یارمه‌تی و ته‌نانه‌ت بانگه‌وازی ئاشکرای خومه‌ینی و پێش ده‌ستپێکردنی شه‌ڕی ئێران و عێراق، به‌کرده‌وه‌ ئه‌نجام درا. شه‌ڕی ئێڕان و عێراق تا ڕاده‌یه‌کی زۆر کاردانه‌وه‌ی به‌عس له‌هه‌مبه‌ر مه‌ترسی ئاخێزێکی گه‌وره‌ی شیعه‌ی عێراق به‌هاوکاری و یارمه‌رتی ئێران بوو. ئه‌وه‌ ڕاسته‌ پایگای سه‌ره‌کی حکوومه‌تی به‌عس عه‌شیره‌ سونیه‌کان بوون، به‌ڵام به‌عس هیچ کات به‌ناوی سوننی حکوومه‌تی نه‌کرد. ده‌توانین بلێین که‌ ده‌ستپێکی ئایینیکردنی ڕه‌وته‌ سیاسیه‌کان به‌و شیوه‌یه‌ی ئێستا ده‌یبینین له‌گه‌ڵ سه‌رکه‌وتنی ده‌سه‌ڵاتی ڕوحانیه‌تی شیعه‌ له‌ ئێران ده‌ستیپێکرد. به‌رهه‌می ئه‌و ده‌ستێوه‌ردانه‌ ئه‌وه‌یه‌ که‌ له‌ عێراق جیا له‌ کوردستان به‌و شێوه‌یه‌ی له‌ دونیای ده‌ره‌وەدا‌ ده‌یبینین حیزبی سیاسی نیه‌ و هه‌ر که‌سه‌ که‌وتۆته‌ شوێن ڕێبه‌ری ئایین و ئاینزای خۆی.

 بوونی شتێک به‌ناوی پارلمان و کابینه‌ و هه‌ڵبژاردن شتێکی ڕواڵه‌تییه‌ و حکوومه‌ته‌که‌ی به‌غداد ناکاته‌ حکوومه‌تێکی دێمۆکراتیک. مه‌رجی دێمۆکراتیکبوونی هەڵبژاردن بۆ به‌ ده‌ستگرتنه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵات ئه‌وه‌یه‌ که‌ ئه‌و هێزه‌ی ئیمرۆ که‌مینه‌یه‌ له‌ قۆناغێکی دیکه‌دا بتوانێ ببێته‌ زۆرینه‌. بۆیه‌ش دروستبوونی حیزبه‌ سیاسیه‌کان له‌سه‌ر بنچینه‌ی ئاینی و به‌و پێیه‌ ده‌سه‌ڵات و حکوومه‌ت له‌سه‌ر هه‌مان بنچینه‌ ده‌رفه‌تی ئه‌وه‌ ناهێڵێته‌وه‌ تا ده‌سه‌ڵات به‌شێوه‌یه‌کی دێمۆکراتیک لەڕه‌وتێک بۆ ڕە‌وتێکی دیکه‌ بگۆڕدرێ. به‌و شێوه‌یه‌ و حکوومه‌تی شیعه‌ له‌ عێراق هه‌تا هه‌تایی لێده‌ردێ یان باشتره‌ بڵێین خه‌ونه‌کانی ده‌سه‌ڵاتدارانی ئێران دامه‌زراندنی کۆماری ئیسلامیه‌کی شێوه‌ ئێرانیە له‌ عێراقدا‌.

بەم پێیە ده‌توانین بڵێین ئێران به‌ په‌یره‌وکردنی ئه‌م سیاسه‌ته‌‌ یه‌کێک له‌ به‌هێزترین فاکته‌ره‌کانی به‌ ئاینیکردنی کۆمه‌ڵگای عێراق بووه‌، به‌تایبه‌ت سیاسه‌تی په‌راوێزخستنی سوننه‌ که‌ به‌توونده‌ی و له‌گه‌ڵ سه‌رکووت و پێشێلکاری فراوان له‌ لایه‌ن مالیکی و بەپشتیوانی ئێران په‌یره‌و کرا، بوو به‌هۆی دڵه‌ڕاوکێیه‌کی زۆر له‌ناو سوننه‌ و داعشیش  دۆخه‌که‌ی قۆسته‌وه‌ و خۆی پێ ته‌یارکرد.

ئاشکرایه‌ که‌ ده‌سه‌ڵاتێکی سیاسی که‌ له‌سه‌ر بنچینه‌ و قۆرغی ئاینزایه‌ک دامه‌زراوه‌ ناتوانێ، به‌تایبه‌ت له‌ دۆخێکی ئاڵۆزی وه‌ک ئێستا له‌لای خه‌ڵکی عێراق خۆی وه‌ک حکوومه‌تی هه‌موو خه‌ڵک پێناسه‌ بکات و ڕێگا خۆش ده‌کات به‌ره‌و لێکترازان و هیچ شانسێک بۆ ئه‌وه‌ی لانیکه‌م فێدرالیسم بتوانێ تا ماوه‌یه‌ک پێکهاته‌ جیاوازه‌کان به‌یه‌که‌وه‌ بلکێنێ، ناهێڵێته‌وه‌.
دروستکردنی به‌سیجی عێراقی، واته‌ هێزێکی چه‌کداری پێکهاتوو له‌ شیعه‌کان، که‌ ئه‌رکی خۆی پاراستنی پیرۆزیه‌کانی یه‌ک ئایین ده‌زانێ نه‌ک به‌رژه‌وه‌ندی هه‌موو عێراق و دانیشتووانی، کۆپی کراو لەڕووی مۆدێلی به‌سیجی ئێرانی، مه‌به‌ستی سه‌ره‌کی دارێژه‌ڕان و ناسنامه‌یان ئاشکرا ده‌کا. ده‌سه‌ڵاتی مه‌رکه‌زی عێراق و پشتیوانە سه‌ره‌کیه‌که‌ی ئێران هه‌ر وه‌ک خومه‌ینی و کۆڕی نزیکی ده‌سه‌ڵاتدارانی کۆماری ئیسلامی تازه‌ به‌ ده‌سه‌ڵات گه‌یشتوو له‌ ئێران، نه‌ باوه‌ریان به‌ ئه‌رته‌شی کلاسیک هه‌یه‌ و نه‌ به‌هی خۆیانی ده‌زانن. هه‌رچه‌ند ئه‌رته‌ش ڕاده‌گیرێ به‌ڵام له‌ داهاتوودا ئه‌وه‌ حه‌شدی شه‌عبی، واته‌ هه‌مان به‌سیجی عێراقیه‌ که‌ ده‌بێته‌ پایە و ستوونی ئه‌سڵی هێزی چه‌کداری عێراق. پێداگری له‌سه‌ر مانه‌وه‌ی عێراق و سه‌روه‌ری وڵاته‌که‌ ئه‌و راستیه‌ له‌چاوی ئەکتەرەکانی ناوچه‌که‌ و حکوومه‌تی عێراق و ئێرانیش ناشارێته‌وه‌ که‌ سه‌ره‌ڕای هه‌وڵیان بۆ سه‌یتره‌ و باڵادەست بوونیان به‌سه‌ر هه‌موو عێراق و هه‌رێمه‌کانی، لێکترازانی عێراق ئه‌گه‌رێکی گه‌وره‌تره‌، بۆیه‌ش حه‌شدی شه‌عبی خۆی بۆ ئه‌و ڕۆژه‌ ئاماده‌ ده‌کات. شه‌ڕی فه‌لوجه‌ و پێداگری حکوومه‌تی ناوه‌ندی بۆ به‌شداری هێزی قودسی سپای پاسدارانی ئێران، دابینکردنی مه‌وقه‌عیه‌تێکی له‌بارتره‌ بۆ کێشه‌کانی دواڕۆژ.

له‌گه‌ڵ ئازادی موسڵ و وه‌ده‌رنانی داعش له‌ شاره‌کانی عێراق، چیتر داعش وه‌ک ئه‌وله‌ویه‌تێک نامێنی تا په‌رده‌یه‌ک به‌سه‌ر مه‌ترسی گه‌وره‌تر و درێژخایه‌نتردا بکێشێ. حه‌شدی شه‌عبی مه‌ترسێکی گه‌وره‌یه‌ هه‌م وه‌ک سه‌رچاوه‌ی تێرۆری ئاینی و هه‌م وه‌ک هێزێک که‌ له‌ سبه‌ی ڕۆژی عێراقدا لووله‌ی چەک و تفه‌نگه‌کانی ڕوو له‌ کورد ده‌کات.








ئه‌م بابه‌ته 2795 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌

PM:05:26:04/06/2016